MASKA – życie widziane oczami kobiet

MASKA – życie widziane oczami kobiet

MASKA

„Maskę stale trzymam w szczupłej dłoni, jakby zrośnięta z kamuflażem”

………

„Latami głowiłam się, co też skrywa ta maska – płaska i nieżywa. 

Aż pomyślałam – basta!

Niech będzie, co się zdarzy. Zajrzałam ………” 

Autor nieznany

Warsztaty „Moja wartość – mój potencjał” były dla 9 kobiet przestrzenią  budowania świadomej i autentycznej relacji z samą sobą. Dla wszystkich uczestniczek wykonywanie masek było pierwszym tego typu doświadczeniem – chwilą refleksji nad pełnionymi w życiu rolami, nad ich nadawaniem i przyjmowaniem, nad wyrażaniem.

Części uczestniczek czas przygotowywania i zdejmowania maski pokazał, iż maska je ogranicza, blokuje. Pojawiły się również uczestniczki z całkiem odmiennymi odczuciami – maska dała im spokój, swobodę i dystans.

 

Ważnym zadaniem dla uczestniczek było nadanie swoim maskom znaczenia. Na ZEWNĄTRZ – CO POKAZUJE ŚWIATU, w ŚRODKU – CO UKRYWAM PRZED ŚWIATEM.

 

ŹRÓDŁO

  • Cytat MASKA z „Porozumienie bez przemocy. O języku serc” Marshall B. Rosenberg

PORTRET EMOCJI – radość, smutek, strach i złość rozłożone na części pierwsze przez młodzież

PORTRET EMOCJI – radość, smutek, strach i złość rozłożone na części pierwsze przez młodzież

GDZIE/ KIEDY/ PO CO?

Emocje są nieodłączną częścią naszego życia. Wpływają na nasze postrzeganie świata, na zachowanie, na motywacje, na relację z innymi. Są wielobarwne i często trudne do określenia słowami.

Spoglądając na otaczający nas świat, można rzeczywiście odnieść wrażanie, iż emocje należy „ujarzmić”, „opanować”. „Bycie twardym, niewzruszonym” jest mile widziane. Osoby młode, kształtujące swój światopogląd i swoją tożsamość czują się zagubione. Z jednej strony emocje pojawiają się znienacka, wpływają na reakcje, zachowanie, z drugiej – świat wokół nas nie chce ich oglądać i czuje się zakłopotany jak się komuś „wymkną”. Pojawiają się więc pytania w głowach i sercach zdezorientowanych młodych: Co się ze mną dzieje? Czy wszystko jest ze mną ok? Co inni o mnie pomyślą? Jak mam powiedzieć, co czuję? Poszukiwanie odpowiedzi i pomocy przybiera różną formę, np.: od przeszukiwania Internetu i czytania różnych książek i czasopism, długich rozmów z rówieśnikami, osobami bliskimi, przez pisanie pamiętników, blogów, wierszy, wyładowanie emocji krzykiem, rzucaniem różnymi przedmiotami, szukanie grupy, „która zrozumie i zaakceptuje”, aż po zagłuszenie emocji różnymi używkami, samookaleczenia i samobójstwa. Powyższe sposoby „radzenia” sobie z emocjami przypominają ciągłą walkę z samym sobą.

By zaprzyjaźnić się z emocjami warto podjąć próbę ich poznania i zrozumienia.  Do tego miał zachęcić młodzież cykl warsztatów i m.in. ćwiczenie portret emocji .

„Gdyby porównać nasze życie do żaglowca,
to emocje byłyby wiatrami.
Nagła zmiana wiatru wprawia żagle w łopot,
brak wiatru spowalnia ruch i sprowadza martwą ciszę,
zaś jego nadmiar może rzucić statek na skały.
Na naukę umiejętnego żeglowania nigdy nie jest za późno.”
Lucyna Golińska

TROCHĘ TEORII

Termin emocje posiada wiele definicji. Daniel Goleman traktuje emocje jako „każde poruszenie czy zakłócenie umysłu, uczucia, namiętności; każdy stan wzburzenia lub podniecenia psychicznego”. Emocje to grupa zjawisk czy subiektywnych przeżyć określanych jako uczucia, nastroje, afekty.

Emocje mają wiele barw, odmian i rodzajów, co bardzo utrudnia odpowiedzenie na pytanie, czy są tak zwane emocje podstawowe (które to są, ile ich jest). W teorii emocji spotyka się tzw. rodziny emocji, czyli emocje spokrewnione, odróżniające się od innych rodzin zbiorem cech, takich jak specyficzne oceny, tendencje działania, pragnienia, uczucia i reakcje fizjologiczne. Teoretycy podejmują próby wyodrębnienia podstawowych rodzin, ale propozycji jest wiele i są różne.

Wśród najczęściej zgłaszanych kandydatów są (lista ta nie wyczerpuje wszystkich kategorii emocji):

– ZŁOŚĆ: furia, wściekłość, uraza, gniew, irytacja, oburzenie, niechęć, patologiczna nienawiść i szał.
SMUTEK: żal, przykrość, boleść, melancholia, użalanie się nad sobą, zniechęcenie, przygnębienie oraz w postaci patologicznej – głęboka depresja.
STRACH: niepokój, obawa, nerwowość, zatroskanie, konsternacja, zaniepokojenie, onieśmielenie, bojaźń, popłoch, przerażenie, w postaci psychopatologicznej – fobie i ataki lękowe.
ZADOWOLENIE: szczęście, przyjemność, ulga, błogość, rozkosz, radość, uciecha, rozrywka, duma, przyjemność zmysłowa, miły dreszczyk, uniesienie, satysfakcja, euforia, ekstaza, mania.
MIŁOŚĆ: akceptacja, życzliwość, ufność, poczucie bliskości, oddanie, uwielbienie, zaślepienie, apage (miłość niebiańska).
ZDZIWIENIE: wstrząs, zaskoczenie, oszołomienie, osłupienie, zdumienie.
WSTRĘT: pogarda, lekceważenie, nieprzychylność, obrzydzenie, odraza, niesmak, awersja.
WSTYD: poczucie winy, zażenowanie, zakłopotanie, wyrzuty sumienia, upokorzenie, żal z powodu tego, co się zrobiło, hańba i skrucha.

Z każdego podstawowego „jądra” emocjonalnego rozchodzą się fale, które tworzą kręgi takie jak nastrój (jest bardziej stłumiony i utrzymuje się dłużej niż emocje), a następnie temperament (to stan gotowości do wywołania danej emocji czy nastroju, który sprawia, że ktoś może być melancholijny, bojaźliwy albo wesoły). Idąc jeszcze dalej, za temperamentem pojawiają się zaburzenia emocjonalne, takie jak kliniczna depresja lub nieustanny niepokój.

PRZEBIEG ĆWICZENIA „Portret emocji

Ćwiczenie składało się z dwóch części. W pierwszej części uczestnicy wynotowali wspólnie (burza mózgów) wszystkie emocje, jakie przychodzą mi od głowy (podano 34 nazwy emocji). Następnie emocje pogrupowane zostały według ich podobieństwa, co spowodowało, że pojawiły się rodziny emocji (każda z grup zawierała emocje spokrewnione ale różniące się między sobą natężeniem).

Z siedmiu rodzin emocji  uczestnicy wybrali 4, którym stworzyli portrety. W tej części uczestnicy w małych zespołach przygotowali portret na białych, dużych kartkach z pomocą farb i kredek. Portret miał zawierać wszystkie ich skojarzenia z daną grupą emocji: kolor, kształt, symbol, słowa, faktura. Pytania pomocnicze dla uczestników: Co by kolor powiedział, gdyby był zły? narysuj, namaluj! Co by kolor powiedział, gdyby był radosny? narysuj, namaluj! Co by radość powiedziała gdyby miała usta?

Uczestnicy tworzą portret emocji.

Uczestnicy tworzą portret emocjiUczestnicy tworzą portret emocji

Portrety emocji poniżej (począwszy od prawej, góra):
Smutek (tytuł: „Ukryte emocje”), Strach (tytuł: „Odejdź”),
Złość (tytuł: „Chaos”), Radość (tytuł: „Różowe okulary”).

P1110289

Na portrecie Smutku autorzy namalowali białą kredką łzy – jest to bardzo istotny element portretu
(nie są niestety widoczne na zdjęciu).

ŹRÓDŁO

  • Ćwiklińska A. (2015). „Kalejdoskop emocji” Arteterapia w rozwoju kompetencji emocjonalnych młodzieży. Praca dyplomowa napisana pod kierunkiem: prof. dr hab. Wiesław Karolak
  • Goleman, D. (1995). Inteligencja emocjonalna. trans. A. Jankowski, Poznań: Media Rodzina of Poznań
  • Harwas-Napierała, B. & Trempała, J. (Red.). (2008). Psychologia rozwoju człowieka. Rozwój funkcji psychicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

INSPIRACJE

 


MASKA – „Ja – nie ja”

MASKA – „Ja – nie ja”

PRZEBIEG ĆWICZENIA „Ja – nie ja”

W celu poszukiwania ukrywanych przed światem stanów emocjonalnych uczestnicy pracowali z wykorzystaniem przygotowanych wcześniej gipsowych masek (w trakcie poprzednich warsztatów). Głównym zadaniem spotkania było spojrzenie na maskę z dwóch stron: na zewnątrz uczestnicy malowali te emocje, które pokazuje światu, innym ludziom, wewnątrz maski – co naprawdę przeżywają, co czują, jakie emocje ukrywają przed światem.

Malowanie maski „Ja – nie ja”.

P1110328 (1)P1110330 (2)

P1110334 (1)P1110316 (2)

Każda maska została zatytułowana przez jej autora (tytuły nawiązują do emocji ukrywanych).

DSCN480"NIEMA RZEKA ŁEZ"

Tytuły: „NIEOGRANICZONA RADOŚĆ”, „NIEMA RZEKA ŁEZ”

DSCN487 (1)DSCN4876 (6)

Tytuły: „ODCHŁAŃ”, „SAMOTNOŚĆ”

ŹRÓDŁO

  • Ćwiklińska A. (2015). „Kalejdoskop emocji” Arteterapia w rozwoju kompetencji emocjonalnych młodzieży. Praca dyplomowa napisana pod kierunkiem: prof. dr hab. Wiesław Karolak

INSPIRACJE


MASKA w ramach projektu „Kalejdoskop emocji”

GDZIE/ KIEDY/ PO CO?

Spotkanie z twórczością, z szeroko pojętą sztuką, daje możliwość poznania i zrozumienia siebie. Już samo zaangażowanie się w warsztat artystyczny przyczynia się do twórczego samorozwoju, rozumianego jako ciągły, nieustanny proces stawania się samorealizującą się w pełni osobą.

Pogłębieniu samoświadomości służyć może m.in. autoportret, który sprzyja autorefleksji, daje przestrzeń do przyjrzenia się swoim reakcją na docierające z otoczenia bodźce oraz wsłuchania się w sygnały, które przekazuje ciało o różnych stanach emocjonalnych.

Motyw „portretu” i „maski” towarzyszy w procesie eksploracji i zastanawiania się nad „ja” oraz nad „my”. W potocznym rozumieniu portret i maska są swoim przeciwieństwem. Arteterapia wykorzystuje je jednak jako wabik do dalszych poszukiwań. Portret bowiem, poza tworzeniem własnej tożsamości, może być spontaniczny, chwilowy, idealistyczny. Maska, pomagająca ukryć to czego nie chce się pokazać innym, może również dodawać odwagi i pozwolić przez chwilę czuć się bohaterem.

Celem warsztatu nie jest szukanie „całego swojego ja”, ale skupienie się na emocjach, na dniu dzisiejszym. Uczestnicy zastanawiają się nad znaczeniem swoich pracy, nad znaczeniem pracy innych, nad komunikację między twórcami pracy za ich dziełami. Warsztat z portretem i maską motywuje do odpowiedzi na różne pytania: Czy portret jest rzeczywistym odzwierciedleniem? Czy maska jest zła, czy jest ukryciem?

PRZEBIEG ĆWICZENIA

Zgłębiając świadomość swoich emocji uczestnicy mieli za zadanie zastanowienie się czy wszystkie odczuwane przez siebie emocje pokazują innym. W tym celu każda z osób „zdejmowała maskę z twarzy”. Uczestnicy pracowali w parach i wzajemnie nakładali sobie na twarz bandaż z gipsem, który po wstępnym wyschnięciu zdjęli z twarzy.

W chwili nakładania bandaży na twarzy uczestnicy mieli poszukać w sobie odpowiedzi na pytania: Jak się czują w masce? Czy ich maska jest naprawdę ich maską? Czy w życiu codziennym nakładają różne maski? Co mogą zrobić by na co dzień mieć „swoją” maskę? (Karolak, 2002, s.98).

 Etapy tworzenia masek przez uczestników. 

P1110199 (3)P1110199 (2) 2

P1110199 (34)P1110199 (2)

Maski przygotowane przez uczestników.

P1110239 ()P111029

ŹRÓDŁO

  • Handford, O. & Karolak, W. (2009). Portrety i maski w twórczym rozwoju i arteterapii. Łódź: Wydawnictwo AHE

  • Karolak, W. (2002). Moje portrety. Taki jestem – taki chciałbym być. Częstochowa: Wydawnictwo WSP

  • Ćwiklińska A. (2015). „Kalejdoskop emocji” Arteterapia w rozwoju kompetencji emocjonalnych młodzieży. Praca dyplomowa napisana pod kierunkiem: prof. dr hab. Wiesław Karolak