KREATYWNOŚĆ NA CODZIEŃ – kilka ćwiczeń, które rozbudzą umysł

GDZIE/ KIEDY/ PO CO?

Jestem zwolennikiem egalitarnego podejścia do twórczości (zakłada, iż każdy człowiek jest twórczy, choć nie każdy w jednakowym stopniu) i dlatego proponuję poniżej kilka ćwiczeń pomagających rozkręcić umysł i kreatywność. Po co? by wyjść poza rutynę i schematy w życiu codziennym, by łatwiej szukało się nowych rozwiązań, by świat był piękniejszy, ciekawszy….. a może po prostu by szybciej i efektywniej skończyć pracę, którą mamy wykonać. Zachęcam więc do wykorzystania czasu, który mija gdy stoimy w korku, czekamy w kolejce, myjemy naczynia, mamy przerwę w/od… etc. na zabawy umysłowe.

TROCHĘ TEORII

Kreatywność to zdolność człowieka do w miarę częstego tworzenia wytworów nowych i wartościowych (rzeczy, idei, metod działania itp.). Wartościowych to znaczy cenniejszych pod jakimś względem (estetycznym, praktycznym, naukowym) od tego, co było do tej pory.
                                                                                                                                             Krzysztof J. Szmidt

Najważniejszymi cechami kreatywności jest zatem, obok nowości, wartość (wytwór kreatywności jest cenny, dobry). Zgodnie z tą definicją stosowanie pojęcia kreatywności w kontekście machinacji, nieuczciwości i naruszania prawa nie jest właściwie i nadaje temu pojęciu negatywny wydźwięk.

Idąc dalej za powyższą definicją kreatywności, możemy powiedzieć, że osoba kreatywna to ktoś, kto jest zdolny generować nowatorskie pomysły, które pozwalają rozwiązać problem lub zaspokajają istniejące lub potencjalne potrzeby, czynią nasz świat lepszym, bardziej prawdziwym lub piękniejszym.

ĆWICZENIA

Zależało mi na wybraniu takich ćwiczeń, które  można wykonywać wszędzie, zawsze, bez większego przygotowania. 

Ćwiczenia, które można wykonywać samodzielnie:

  • „Wyrazy na literę ….” – wybieramy literę (można spontanicznie, można ustalić zasadę, np. pierwsza/ostatnia litera napisu, który zobaczę rano). Na wybraną literę podajemy wszystkie wyrazy jakie przychodzą nam do głowy (można zapisywać, można tylko w głowie, można ograniczyć wyrazy tylko do rzeczowników/przymiotników/czasowników). Dodatkowe urozmaicenie i wyzwanie – ograniczenie czasowe i bicie rekordów (ustawić czas w stoperze i stawiać sobie wyzwania).
    OGRANICZENIE CZASOWE można wprowadzać do większości poniższych ćwiczeń (według własnej potrzeby i upodobania).
  • „Wyrazy na litery …”- rozbudowana wersja powyższego ćwiczenia. Wybieramy dwie pierwsze litery, np. PA…, KA…., MA…, RO…. i wymyślamy wyrazy rozpoczynające się na zaproponowane litery. Wszystkie zaoponowane urozmaicenia z powyższego ćwiczenia można zastosować również w tym.
    Przykład: PArawan, PApka, PAczka, PAni, PAn, PAlto, PAtrycja, PAulina, PAznokcie, PAzur, PAntera, PApuga, PApaja, PAsja, PAnika, PAjac, PAuza, PAjąk, PAnda, PAmięć.
  • „Zdanie na litery …” – jak w wymyślaniu słów na określone litery czujemy się dobrze to warto iść o krok dalej: wybieramy 3 lub 4 litery i układamy zdanie, których pierwsze wyrazy zaczynają się na zaproponowane litery. Przykład: K…. O…. L…. A…. – Kolega Oli lata awionetką; Kapral obudził leniwego Antka; Kandydatka olśniła ludność Aten; Kolor okularów lśnił autentycznie;
  • „Nowe znaczenie skrótów” – wybieramy skrót/akronim, np. ZUS, LSD, USA, PKO, PIN, PDF. Zadanie polega na wymyślaniu ich nowych znaczeń (nie muszą mieć sensu, nie oceniamy, nie krytykujemy). Ćwiczenie wykonywane w grupie może mieć dodatkowy plus – duża dawka dobrego humoru.
    Przykład ze skrótem ZUS: Zakład Usług Stolarskich, Zakaz Układania Stosów, Zerowanie Ustaleń Sekretariatu, Znicze Usuwające Sentymenty, Zespół Usługowo Szkoleniowy, Zaimplikowana Urbanistycznie Spółdzielnia.
  • „Bajka SŁOWA” – wymyśl sam (lub poproś kogoś o podanie) kilku słów (najlepsze są te, które pierwsze przychodzą do głowy). Używając podanych słów wymyśl bajkę/opowiadanie. Można wprowadzić zasadę, iż używamy słów w kolejności ich podania. Wymyślone dzieło można opowiedzieć/ można zapisać na kartce/ można pozostawić w głowie.
    Przykład: słowa – pociąg, zegar, ławka, staruszek, pies, kałuża. Opowiadanie: Jadąc pociągiem, siedząc obok śpiącego młodego mężczyzny, zauważyłam, iż na jego zegarku jest równa godzina, godzina 12. Przywołało to w mojej głowie pewne wspomnienie, wspomnienie moich 30 urodzin i pewnego staruszka, którego spotkałam siedząc na ławce w parku. Jak zawsze chcąc wykorzystać na maksa każdą minutę, czekając, aż moi synowie skończą zabawę na placu zabaw, czytałam książkę. Tylko co jakiś czas spoglądałam na chłopców w celu kontroli czy zakaz wskakiwania w kałuże jest przestrzegany. Mój sprytny telefon komórkowy wydał lekko słyszalny dźwięk „jest już godzina 12”. W pewnej chwili starszy pan wstał i odchodząc ze swoim psem, uśmiechając się powiedział do mnie „życzę miłego dnia mimo wszystko”.
  • Kreatywne rysowanie – materiały: papier i ołówek. Narysuj możliwe największą ilość przedmiotów, które można utworzyć z kółka, krzyżyka, trójkąta, litery T, etc.
  • „Wady przydatnych przedmiotów” – zastanów się, jakie wady może mieć np.długopis, łóżko, rower etc.?
  • „Wady pozytywnie postrzeganych sytuacji” – jakie problemy widzisz w np. posiadaniu dużej ilości pieniędzy (wolnego czasu), w byciu zdrowym, etc.?
  • „Plusy i minuty tej samej rzeczy” – ćwiczenie składa się z kilku etapów:
    a) wymyślamy rzecz/przedmiot, np. codziennego użytku, tj. pralka, odkurzacz, komputer, komórka,etc.
    b) wymyślamy wszystkie zalety wybranego przedmiotu
    c) wybieramy najważniejszą zaletę przedmiotu i wymyślamy jej wady
    d) wymyślamy wszystkie wady wybranego przedmiotu
    e) wybieramy najważniejszą wadę i wymyślamy jej zalety
    Przykład:
    przy. a) przedmiot: pralka,
    przy. b) zalety pralki: oszczędność czasu, pierzemy bez wysiłku, nie niszczymy dłoni
    przy. c) najważniejsza zaleta: pierzemy bez wysiłku, wady największej zalety: rozleniwiamy się, nie uważamy jak jemy, zwiększamy opłaty
    przy. d) wady pralki: głośna w użyciu, droga w eksploatacji, zajmuje dużo miejsca,
    przy. e) najważniejsza wada: droga w eksploatacji, zalata najważniejszej wady: szanujemy pralkę, możemy się pochwalić sąsiadom, ułatwia dawanie kasy firmom AGD, zwiększa prestiż
    WAŻNE: przy wymyślaniu zalety wady należy uważać by nie były to konsekwencje wady (to nie są zalety wady) : używamy jej z większym rozsądkiem, przestrzegamy instrukcji, napełniamy cały bęben, używamy więcej dezodorantów.
  • „Co by było gdyby…” – zastanów się co by było gdyby nie było mostów na rzekach, zegarków, szkół (i innych rzeczy, do których jesteśmy przyzwyczajeni) lub jakie byłyby konsekwencje pewnego założonego stanu rzeczy, np. buty by ożyły, ludzie przestaliby kłamać, przestało obowiązywać prawo ciążenia.
  • Skojarzenia – podaj możliwie najwięcej słów kojarzących się za słowem, np. POCIĄG, LATARNIA, ŁYŻECZKA etc.
  • „Nietypowe zastosowanie” – wymyśl nietypowe zastosowania rożnych przedmiotów codziennego użytku np. patelni, szklanka, suszarka, widelec etc.
  • „Wyobraź sobie” – zachęcam do wykonania ćwiczenia z zamkniętymi oczami. Zamknij więc oczy i wyobraź sobie, np.
    – że jesteś krzesłem. Co czujesz, myślisz, gdy ktoś na tobie siedzi.
    – że jest tramwajem. Co czujesz, myślisz, gdy wieziesz ludzi po oblodzonych torach.
    – że jesteś łyżką. Co czujesz, myślisz, gdy mała dziewczynka je tobą gorącą zupę.
  • „Ponieważ…” – uzupełnij na kilka możliwych sposobów poniższe porównanie: „Życie jest jak słońce, ponieważ…”; „Życie jest jak papier toaletowy, ponieważ….”; „Kobieta jest jak wino, ponieważ…..”. W tym ćwiczeniu już samo wymyślanie porównań jest ciekawe.
  • „Kot ministra jest….” – wybieramy jedną literę z alfabetu (spontanicznie, pierwsza, która przychodzi do głowy). Wybrana litera staje się pierwszą literą ciągu przymiotników, którymi można w interesujący sposób opisać „kota ministra”.
    Przykład: wybrana litera G
    kot ministra jest grzeczny,
    kot ministra jest gruby,
    kot ministra jest gadatliwy,
    kot ministra jest gdański,
    kot ministra jest gderliwy itp.

Ćwiczenia, które można wykonywać w kilka osób:

  • Wszystkie ćwiczenia zaproponowane do wykonywania samodzielnie można wykonywać w grupie.
  • „Bajka….słowo po słowie” – opowiadanie wspólnej bajki razem przez kilka osób. Zasady:
    – każdy z uczestników mówi jedno słowo (nie może być sam przyimek), które jest częścią wspólnej bajki
    – należy ustalić kolejność mówienia (ogranicza chaos i sprzyja koncentracji)
    – słowa powinny być podawane szybko, spontanicznie
    – można na początku ustalić temat/ tytuł bajki, np. skrzypiące drzwi, zakochana biedronka.
  • „Bajka z początkiem” – zasady tworzenia wspólnej bajki są podobne jak w ćwiczeniu powyżej. Różnica polega na dodawaniu do bajki przez kolejnych uczestników krótkich zdań, które muszą rozpoczynać się słowami „na szczęście” lub „niestety”.
    Przykład: jeden uczestnik mówi „na szczęście” była zima, następna osoba „niestety” zapomniał ciepłej kurtki, kolejna „na szczęście” spotkał wiosnę, kolejny uczestnik „niestety” zakochała się w zimie
  • „Co to jest…..” – jedna z osób (uczestników zabawy) opisuje słowami rzecz/zjawisko/sytuację. Pozostali uczestnicy zgadują co autor ma na myśli.
    Przykład: „Co chodzi i bije, nie je, nie pije…?”
  • „Bezludna wyspa” – wyobraźcie sobie, że jesteście grupą rozbitków, którzy uratowali się z tonącego statku i przebywają teraz na bezludnej wyspie. Ze statku uratowała się skrzynia, w której znajdują się żarówki, wkłady do długopisów, lusterko i gumki „recepturki”. Zadaniem grupy jest opracowanie wariantu przeżycia na bezludnej wyspie lub ucieczki z niej wykorzystując skrzynię i rzeczy w niej znalezione. Najwygodniej jest pracować w mniejszych zespołach, dodać ograniczenie czasowe. Można ustalić, iż wygrywa zespół, który wymyśli najwięcej sposobów przeżycia/ ucieczki.
    Ćwiczenie można wykonywać również samodzielnie ale ciekawiej jest gdy różne osoby wymyślają przedmioty znajdujące się w skrzyni.
  • „Gdyby… to…” – prowadzący ćwiczenie podaje twierdzenia hipotetyczne typu „Gdyby drzewa mogły mówić, to…”. Czas na odpowiedzi na nie jest ograniczony np. do 2 min. Po tym następuje zmiana tematu. Odpowiedzi padają w czasie rundki. Przykłady twierdzeń:
    :: Gdyby gwiazdy pokazywały się raz na sto lat, to…
    :: Gdyby świnie umiały fruwa, to…
    :: Gdyby musiało się dotrzymywać wszystkich obietnic, to…
    :: Gdyby barwy naszej skóry zmieniały się zależnie od naszych emocji, to…
    :: Gdyby za pomocą naszego telewizyjnego pilota można było kierować ludźmi, to…
    :: Gdyby czas był kasetą magnetowidową, o…
    :: Gdyby hipopotamy mieszkały na najwyższym piętrze w domu bez windy, to…
    :: Gdyby Święty Mikołaj rzeczywiście przynosił prezenty gwiazdkowe, to…
    Ćwiczenie można wykonywać również samodzielnie ale ciekawiej jest gdy jest osoba prowadząca, która wymyśla twierdzenia.
  • „Ponadczasowe kalambury” – ćwiczenie wymaga przygotowania wcześniej haseł wydrukowanych/ napisanych na karteczkach. Hasła (np. przysłowia, tytuły filmów, książek) można pokazywać lub rysować na tablicy. Przykładowy generator haseł do kalambur poniżej w INSPIRACJACH.

ŹRÓDŁO

  • „Trening twórczości”, Edward Nęcka, Jarosław Orzechowski, Aleksandra Słabosz, Błażej Szymura, Wyd. GWP, Grańsk 2008
  • „Psychologia twórczości”, Edward Nęcka, Wyd. GWP, Gdańsk 2003
  • „Trening kreatywności”, Krzysztof J. Szmidt, Wyd. Helion, Gliwice 2008
  • „Krok…w kierunku kreatywności. Zabawy i ćwiczenia”, Mariola Jąder, Oficyna Wyd. „Impuls”, Kraków 2005

INSPIRACJE

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *